İçereği Atla
Türkiye'de Ulaşım, Ticaret ve Turizm - Karma Test

Türkiye'de Ulaşım, Ticaret ve Turizm

KPSS Formatında Karma Test - Yüksek Zorluk Seviyesi

Soru 1

Haritada Türkiye'deki bazı önemli şehir merkezleri numaralandırılarak gösterilmiştir. Türkiye'de demiryolu ağının coğrafi dağılışı dikkate alındığında, numaralandırılmış merkezlerden hangisine doğrudan demiryolu ile ulaşım sağlanamaz?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
Açıklama: Doğru cevap B'dir. Türkiye'de yer şekillerinin engebeli olması bazı yörelere demiryolu ulaşımını imkânsız veya çok maliyetli kılmıştır. Doğu Karadeniz kıyıları, Çanakkale, Hakkâri yöresi ve Antalya (II numaralı merkez) demiryolu bağlantısı olmayan başlıca alanlardır. Diğer merkezler İzmir (I), Konya (III), Mersin (IV) ve Erzurum'dur (V).

Soru 2

Yukarıdaki grafikte Türkiye'nin belirli bir dönemdeki gelen turist sayısı ve turizm gelirlerinin gelişimi gösterilmiştir. Yalnızca grafikteki veriler analiz edildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisine kesin olarak ulaşılabilir?

  1. Turizm gelirlerinin tamamı kıyı turizminden elde edilmiştir
  2. Avrupa'dan gelen turist sayısında istikrarlı bir artış yaşanmıştır
  3. Gelen turist başına düşen ortalama döviz girdisi zamanla artmıştır
  4. En düşük turizm geliri ile en düşük turist sayısı aynı yıla ait değildir
  5. Turizm sektörünün gayrisafi millî hasıla (GSMH) içindeki payı artmıştır
Açıklama: Doğru cevap C'dir. Grafiğin son yıllarına bakıldığında, turizm gelirini temsil eden çizginin ivmesinin turist sayısını temsil eden çizginin ivmesinden daha fazla olduğu görülür. Bu durum, turist sayısındaki artıştan bağımsız olarak harcama eğiliminin arttığını, yani kişi başı ortalama döviz girdisinin yükseldiğini kanıtlar.

Soru 3

Yıllarİhracat (Milyar $)İthalat (Milyar $)Dış Ticaret Hacmi (Milyar $)
2019180.8210.3391.1
2020169.6219.5389.1
2021225.2271.4496.6
2022254.1363.7617.8
2023255.7361.7617.4

Tabloda Türkiye'nin son beş yıllık dış ticaret verileri verilmiştir. Bu tabloya göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

  1. Dış ticaret açığı en yüksek seviyeye 2022 yılında ulaşmıştır
  2. Verilen yılların tamamında dış ticaret açığı verilmiştir
  3. İhracatın ithalatı karşılama oranı sürekli olarak düşmüştür
  4. Dış ticaret hacminde 2020 yılı hariç genel bir büyüme eğilimi vardır
  5. 2023 yılında ithalatta bir önceki yıla göre kısmi bir azalma olmuştur
Açıklama: Doğru cevap C'dir. İhracatın ithalatı karşılama oranı sürekli düşmemiştir. Örneğin 2020'de oran (169.6 / 219.5) yaklaşık %77 iken, 2021'de (225.2 / 271.4) yaklaşık %83'e yükselmiştir. Dolayısıyla "sürekli olarak düşmüştür" ifadesi tablodaki verilerle çelişmektedir.

Soru 4

UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan alanlar doğal, kültürel veya karma (hem doğal hem kültürel) özellikler gösterebilmektedir. Haritada numaralandırılmış alanlardan hangileri Türkiye'nin "karma" miras alanlarıdır?

  1. I ve IV
  2. II ve III
  3. III ve V
  4. I ve V
  5. II ve IV
Açıklama: Doğru cevap B'dir. Türkiye'nin UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan iki "karma" alanı vardır. Bunlar, travertenleri (doğal) ve Hierapolis Antik Kenti'ni (kültürel) barındıran Pamukkale (II) ile peribacaları (doğal) ve yeraltı şehirleri/kiliseleri (kültürel) barındıran Göreme Milli Parkı ve Kapadokya'dır (III). I (Selimiye), IV (Göbeklitepe) ve V (Hattuşa) sadece kültürel miraslardır.

Soru 5

Yukarıdaki grafikte Türkiye'de yurt içi yük taşımacılığında ulaşım türlerinin payları verilmiştir. Karayolunun taşımacılıkta bu denli yüksek bir orana sahip olmasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Otoyol ve bölünmüş yol projelerinin tamamen bitirilmiş olması
  2. Taşıma maliyetlerinin diğer ulaşım türlerine göre daha ucuz olması
  3. Yer şekillerinin demiryolu inşasına hiçbir şekilde izin vermemesi
  4. Kapıdan kapıya aktarmasız ulaşım imkânı sağlaması
  5. Akaryakıt vergilerinde ticari taşımacılığa büyük indirimler yapılması
Açıklama: Doğru cevap D'dir. Karayolu taşımacılığı, maliyet bakımından demiryolu ve denizyoluna göre daha pahalı olmasına rağmen, ürünün çıkış noktasından doğrudan varış noktasına (kapıdan kapıya) aktarmasız ve esnek bir şekilde ulaştırılabilmesi özelliğiyle yurt içi taşımacılıkta en çok tercih edilen ulaşım türüdür.

Soru 6

Bir limanın deniz yoluyla ticaret potansiyeli, gerisinde kalan bölgelerle olan ulaşım kolaylığına, yani "hinterlandının (artbölge)" genişliğine bağlıdır. Haritada işaretli limanlardan hangisinin hinterlandı, gerisindeki yer şekillerinin ulaşımı zorlaştırması nedeniyle en dardır?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
Açıklama: Doğru cevap A'dir. Sinop Limanı (I), Karadeniz'in tek doğal limanı olmasına rağmen Küre Dağları'nın kıyının hemen gerisinden yükselmesi ve iç kesimlerle ulaşım bağlantılarının zayıf olması nedeniyle hinterlandı dar kalmış ve ticari olarak fazla gelişememiştir. Diğer limanlar olan İzmir (II), Mersin (III), İskenderun (IV) ve Samsun'un (V) iç kesimlerle ulaşım bağlantıları daha güçlüdür.

Soru 7

Türkiye, jeopolitik konumu gereği birçok komşusuyla sınır ticaretini sürdürmek için çeşitli sınır kapılarına sahiptir. Aşağıda verilen sınır kapısı ve açıldığı ülke eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

  1. Habur - Irak
  2. Sarp - Gürcistan
  3. Kapıkule - Bulgaristan
  4. Gürbulak - Ermenistan
  5. İpsala - Yunanistan
Açıklama: Doğru cevap D'dir. Gürbulak sınır kapısı Ağrı ilimizde bulunur ve İran'a açılır. Ermenistan ile olan başlıca sınır kapımız Iğdır'da bulunan ve günümüzde kapalı durumda olan Alican sınır kapısıdır.

Soru 8

Grafikte Türkiye'nin kıtalara/bölgelere göre ihracat payları verilmiştir. Türkiye'nin dış ticaretinde Avrupa kıtasının ilk sırada yer almasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi en azdır?

  1. Türkiye'nin Avrupa Birliği ile Gümrük Birliği anlaşmasına sahip olması
  2. Coğrafi yakınlığın navlun (taşıma) maliyetlerini düşürmesi
  3. Avrupa pazarlarının alım gücünün yüksek olması
  4. Türkiye'nin endüstriyel üretim standartlarının Avrupa normlarına uyumu
  5. Avrupa'nın ham madde ve enerji kaynakları bakımından zengin olması
Açıklama: Doğru cevap E'dir. Türkiye, Avrupa'ya ağırlıklı olarak sanayi ve otomotiv yan sanayi, tekstil gibi mamul madde satmaktadır; ham madde almak için değil, mamul satmak için pazar olarak Avrupa'yı kullanır. Üstelik Avrupa genel olarak sanayileşmiş ancak doğal ham madde ve enerji kaynakları açısından büyük oranda dışa bağımlı bir kıtadır.

Soru 9

Ön Plana Çıkan Turizm TürüŞehir (Yöre)
I. Termal TurizmAfyonkarahisar
II. İnanç TurizmiŞanlıurfa
III. Kış TurizmiErzurum
IV. Botanik TurizmiNevşehir
V. Kıyı TurizmiMuğla

Yukarıdaki tabloda Türkiye'de öne çıkan bazı turizm türleri ile bu türlerin yaygın olarak yapıldığı şehirler eşleştirilmiştir. Hangi eşleştirmede yanlışlık yapılmıştır?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
Açıklama: Doğru cevap D'dir. Nevşehir (Kapadokya), yer şekilleri (peribacaları), yeraltı şehirleri ve tarihi dokusuyla jeomorfolojik ve kültürel turizmin merkezidir. Botanik turizmi (bitki inceleme/gözlem) daha çok endemik bitki türlerinin zengin olduğu Toroslar, Kaçkarlar, Kaz Dağları gibi yörelerde gelişmiştir.

Soru 10

Transit ticaret, bir ülkenin topraklarının başka ülkeler arasındaki ticarette ulaşım güzergâhı olarak kullanılmasıdır. Haritada numaralandırılmış güzergâhlardan hangisi Türkiye'nin transit ticaretinde en az öneme sahiptir?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
Açıklama: Doğru cevap D'dir. Türkiye'de transit ticaret ağırlıklı olarak limanlar ile sınır kapıları (Örn: I numaralı Trabzon limanı ile İran'a açılan Gürbulak arası) veya batıdaki sınır kapıları ile doğu/güneydoğudaki kapılar (II numaralı Kapıkule-Habur arası) arasında gelişmiştir. Sinop-Kastamonu güzergâhı (IV), coğrafi yapısı ve uluslararası bir ana geçiş koridoru olmaması sebebiyle transit ticarette etkisizdir.

Soru 11

Grafikte, Türkiye'ye gelen yabancı ziyaretçilerin milliyetlerine göre oransal dağılımı (ilk 5 ülke) verilmiştir. Bu grafikten yola çıkarak Türkiye turizmi ile ilgili aşağıdaki sonuçlardan hangisi çıkarılamaz?

  1. Türkiye'nin turizm pazarında belirli ülkelerin ağırlığı vardır
  2. Gelen turistlerin önemli bir kısmı Avrupa ve yakın coğrafyadandır
  3. Turist profili içerisinde Rus turistler önemli bir paya sahiptir
  4. Uzak Doğu ülkelerinden gelen turistlerin kişi başı harcaması daha düşüktür
  5. Grafikte gösterilen ülkeler Türkiye'nin dış politikasında ve ticaretinde de yeri olan ülkelerdir
Açıklama: Doğru cevap D'dir. Grafikte sadece "ziyaretçi oranları/milliyetleri" verilmiştir. Turistlerin kişi başı yaptıkları harcamalar, turizm gelirleri veya harcama türlerine dair bir veri grafikte bulunmadığından bu yargıya ulaşmak imkânsızdır.

Soru 12

Türkiye'de hava ulaşımı ağının geliştirilmesi amacıyla son yıllarda önemli yatırımlar yapılmıştır. Haritada işaretli merkezlerin hangilerinde, arazinin çok engebeli ve dar olması sebebiyle havalimanı projeleri denizin doldurulması (deniz dolgusu) yöntemiyle inşa edilmiştir?

  1. I ve II
  2. III ve IV
  3. I ve V
  4. II ve IV
  5. III ve V
Açıklama: Doğru cevap A'dır. Türkiye'de deniz dolgusu üzerine inşa edilen havalimanları Doğu Karadeniz'de yer alan Ordu-Giresun Havalimanı (I) ve Rize-Artvin Havalimanı'dır (II). Bu bölgelerde dağların kıyıya paralel uzanması ve düz alanların yetersizliği bu inşa yöntemini zorunlu kılmıştır.