İçereği Atla
Türkiye'de Ulaşım, Ticaret ve Turizm - Test 3 (Zor Seviye)

Ulaşım, Ticaret ve Turizm

Test 3 - İleri Analiz &

Soru 1

"Demir İpekyolu" olarak da bilinen ve Çin'den Avrupa'ya kesintisiz demiryolu ulaşımını sağlayan Bakü-Tiflis-Kars (BTK) demiryolu hattı, Türkiye'nin transit ticaretindeki jeopolitik önemini büyük ölçüde artırmıştır. Haritada numaralandırılmış sınır kapısı veya yörelerden hangisi bu hattın Türkiye'ye giriş yaptığı noktadır?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
Açıklama: Doğru cevap D'dir. Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattı Türkiye'ye Ardahan/Çıldır'da bulunan Aktaş (Canbaz) sınır kapısından giriş yapar ve Kars'a ulaşır. Bu nokta haritada IV numara ile gösterilmiştir. I (Kapıkule), II (Sarp), III (Habur), V (Gürbulak) diğer önemli sınır kapılarıdır.

Soru 2

Türkiye'nin dış ticaret verileri (ithalat ve ihracat rakamları) son on yıllık periyotta makro ölçekte analiz edildiğinde aşağıdaki durumlardan hangisi kesinlikle gözlemlenmektedir?

  1. İhracatın ithalatı karşılama oranı düşmektedir
  2. Dış ticaret açığı sürekli olarak daralmaktadır
  3. Tarım ürünü ihracatı sanayi payını aşmaktadır
  4. En çok ithalat yapılan ülkeler hep aynıdır.
  5. Dış ticaret hacmi genel olarak genişlemektedir
Açıklama: Doğru cevap E'dir. Türkiye'nin hem ihracatı hem de ithalatı yıllar içinde (pandemi gibi istisnai dönemler hariç) sürekli artış trendindedir. İhracat ve ithalatın toplamı olan "dış ticaret hacmi" genel olarak her geçen yıl genişlemektedir. Tarım sanayiyi aşamaz, açık sürekli daralmaz (bazen genişler) ve ithalat yapılan ülkeler dönemsel enerji anlaşmalarına göre değişebilir.

Soru 3

Proje AdıKuruluş Yeri (Örnek)
Lojistik Köy (Merkez) ProjesiSamsun (Gelemen), Balıkesir (Gökköy), Eskişehir (Hasanbey)

Yukarıdaki tabloda örnekleri verilen Lojistik Köy projelerinin Türkiye'de yaygınlaştırılmasının ülke ekonomisi ve ulaşım ağı için temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Tüm ulaşım ağları arası uyum sağlamaktır
  2. Sınır ticaretinin hacmini genişletmektir
  3. Gümrük vergisinden net muafiyet sunmaktır
  4. Sadece uluslararası yük taşımacılığıdır
  5. Yeni karayolu yapım maliyetini düşürmektir
Açıklama: Doğru cevap A'dır. Lojistik köyler; karayolu, demiryolu, denizyolu ve havayolu ulaşım modlarının birbirine entegre edildiği (bağlandığı), depolama, gümrükleme ve taşıma işlemlerinin tek merkezden yürütüldüğü devasa nakliye üsleridir. Temel amaç, taşıma türleri arası geçişi (kombine taşımacılık) kolaylaştırıp maliyetleri düşürmektir.

Soru 4

Ro-Ro taşımacılığı, tekerlekli araçların (TIR, kamyon) deniz yoluyla gemiler içinde taşınması işlemidir. Bu sistem, karayollarındaki yığılmaları ve sınır kapılarındaki beklemeleri önlemek için hayati öneme sahiptir. Haritada numaralandırılmış limanların hangilerinde Ro-Ro taşımacılığı diğerlerine göre çok daha fazla gelişmiştir?

  1. I ve II
  2. III ve IV
  3. I ve V
  4. II ve IV
  5. III ve V
Açıklama: Doğru cevap D'dir. Türkiye'de uluslararası Ro-Ro taşımacılığının en yoğun yapıldığı limanlar; İstanbul (Ambarlı/Pendik vb.), Kocaeli, İzmir (Çeşme) (II), Mersin ve İskenderun'dur (IV). Bu limanlardan Avrupa ve Orta Doğu'ya yoğun TIR taşımacılığı yapılır. I (Sinop), III (Antalya), V (Rize) Ro-Ro'da öncü değildir.

Soru 5

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan günümüze kadar ulaşım politikaları farklı dönemlerde farklı önceliklere sahip olmuştur. Türkiye'deki demiryolu ulaşım sisteminin mevcut özellikleri ve sorunları dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Doğu Karadeniz kıyılarında ağı çok sıktır.
  2. Sınır kapılarının tamamına bağlantısı var.
  3. Yolcu taşımacılığındaki payı en yüksektir.
  4. Engebeli arazi yapım maliyetini yükseltir.
  5. Sadece sanayi yükü taşımak için kullanılır.
Açıklama: Doğru cevap D'dir. Türkiye'nin ortalama yükseltisinin fazla ve yer şekillerinin çok engebeli olması, demiryolu inşasında tünel ve viyadük gibi sanat yapılarına duyulan ihtiyacı artırır, bu da maliyetleri yükseltir. (Doğu Karadeniz'de ağ yoktur, her sınır kapısında yoktur, en yüksek pay karayolundadır, yolcu da taşınır).

Soru 6

Kültür ve inanç turizmi potansiyeli yüksek olan şehirler, tarihi kalıntıları ve dini yapılarıyla yıl boyunca yoğun turist çekerler. Haritada işaretli numaralanmış alanların hangisinde tarihi inanç turizmi potansiyelinin (Meryem Ana, St. Jean, Yedi Uyuyanlar vb.) en yüksek olduğu söylenebilir?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
Açıklama: Doğru cevap A'dır. I numaralı alan İzmir (Efes, Meryem Ana Evi) çevresini göstermektedir. Bu bölge, Hristiyanlık dünyası için çok büyük bir hac merkezi ve inanç turizmi noktasıdır. Diğer alanların inanç turizmi potansiyeli (örneğin Sümela veya Hatay hariç) bu denli spesifik ve yoğun değildir.

Soru 7

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın ilan ettiği "Türkiye Turizm Stratejisi" kapsamında, ülkenin turizm gelirlerini artırmak ve sektörü 12 aya yaymak için çeşitli politikalar geliştirilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu stratejinin bir parçası değildir?

  1. Turizmi yılın tamamına yaymayı hedeflemektedir
  2. Sağlık ve kongre turizmine yatırım yapmaktadır
  3. Yalnızca kıyı ve deniz turizmine odaklanmaktır
  4. Alternatif turizm koridorları oluşturmaktadır
  5. Eko-turizm ve yayla turizmini desteklemektedir
Açıklama: Doğru cevap C'dir. Türkiye yıllarca sadece "deniz-kum-güneş" (kıyı) turizmine odaklanmanın dezavantajlarını yaşamıştır. Modern turizm stratejisinin tam da amacı bu bağımlılıktan kurtulup (yalnızca kıyıya odaklanmamak), turizmi Anadolu'nun içlerine, farklı alternatiflere (kış, sağlık, inanç, yayla) kaydırmaktır.

Soru 8

Kruvaziyer turizmi, içinde her türlü konaklama ve eğlence imkânı bulunan yüzen otel (dev yolcu gemisi) şeklindeki ulaşım aracıyla yapılan deniz turizmidir. Haritada işaretli limanlarımızdan hangisi, Türkiye'ye gelen kruvaziyer gemilerinin en çok yanaştığı ve en fazla yolcu sayısına ulaşılan ana merkezdir?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
Açıklama: Doğru cevap B'dir. Türkiye'de kruvaziyer turizminin (dev yolcu gemileri) başkenti Aydın-Kuşadası limanıdır (II numara). Efes Antik Kenti'ne ve Meryem Ana'ya olan coğrafi yakınlığı nedeniyle kruvaziyer gemilerinin en büyük durağı burasıdır. Bunu İstanbul (Galataport) takip eder.

Soru 9

Türkiye kendi sınırları içerisinde (yurt içi) ticaret hacmi oldukça yüksek ve hareketli olan bir ülkedir. Ülke içindeki bu ticari hareketliliğin canlı olmasının temel nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. İklim farkının ürün çeşidini artırmasıdır.
  2. Bölgeler arası nüfus yoğunluğu farklarıdır
  3. Sanayi tesislerinin dengesiz dağılmasıdır.
  4. Tüketim alışkanlıklarının çok değişmesidir.
  5. Bütün bölgelerin aynı ürünleri üretmesidir.
Açıklama: Doğru cevap E'dir. Ticaretin temel kuralı arz ve talep farklılığıdır. Eğer bütün bölgeler aynı tarım ürünlerini veya sanayi mallarını üretseydi, bölgeler arası mal değişimine (ticarete) gerek kalmazdı. İç ticaretin canlı olmasının sebebi, her bölgenin farklı ürünler yetiştirmesi ve bunları birbirine satmasıdır (Örn: Karadeniz çay satar, buğday alır).

Soru 10

Türkiye, bulunduğu coğrafi konum nedeniyle önemli petrol ve doğalgaz boru hatlarına ev sahipliği yapmaktadır. Haritada mavi hat ile gösterilen ve Irak petrollerini Akdeniz kıyısındaki terminale taşıyan boru hattı güzergâhı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. I (Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Hattı)
  2. II (Trans Anadolu Doğalgaz Hattı)
  3. III (Kerkük-Yumurtalık Petrol Hattı)
  4. IV (Mavi Akım Doğalgaz Boru Hattı)
  5. V (TürkAkım Doğalgaz Boru Hattı)
Açıklama: Doğru cevap C'dir. Haritada Irak sınırından (Habur civarı) girip Adana-Ceyhan (Yumurtalık) terminaline uzanan kısa hat, Irak-Türkiye (Kerkük-Yumurtalık) Ham Petrol Boru Hattı'dır. Bu hat Türkiye'nin dışarıdan gelen en eski ve önemli petrol taşıma güzergahlarından biridir.

Soru 11

Türkiye'nin stratejik enerji taşımacılığı projeleri (Boru Hatları) incelendiğinde aşağıdaki yargılardan hangisi ülke gerçekleriyle ve bu projelerin yapılarıyla tam olarak örtüşmektedir?

  1. TANAP projesi üzerinden ham petrol taşınmaktadır
  2. Mavi Akım hattı ile Rusya'dan gaz ithal edilir.
  3. Kerkük-Yumurtalık petrol hattı Avrupa'ya ulaşır.
  4. Bakü-Tiflis-Ceyhan projesinin ekonomik payı azdır
  5. Mevcut boru hatları sadece iç pazara hizmet eder.
Açıklama: Doğru cevap B'dir. Mavi Akım, Karadeniz'in altından geçerek Samsun'a ulaşan ve doğrudan Rus doğalgazını Türkiye'ye taşıyan stratejik bir ithalat hattıdır. TANAP doğalgaz taşır (petrol değil), Kerkük-Yumurtalık Adana'da biter (Avrupa'ya gitmez, gemilere yüklenir), BTC'nin ekonomik payı çok yüksektir ve hatların bir kısmı Avrupa pazarı (transit) içindir.

Soru 12

Grafikte Türkiye'nin son yıllardaki turizm gelirleri ve bu gelirin Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki oransal payı gösterilmiştir. Sadece bu grafikteki verilerden hareketle aşağıdaki sonuçlardan hangisi çıkarılabilir?

  1. Kişi başına düşen milli gelir sürekli artış göstermiştir
  2. Turistlerin en çok konakladığı tesisler 5 yıldızlı otellerdir
  3. Turizm sektörü daima dış ticaret açığının tamamını kapatmıştır
  4. Turizm sektörünün ülke ekonomisindeki nispi önemi değişkendir
  5. Ülkeye gelen yabancı turist sayısı her dönem rekor kırmıştır
Açıklama: Doğru cevap D'dir. Grafikte hem turizm gelir miktarının hem de bu gelirin genel ekonomi (GSYH) içindeki "payının" (oranının) yıllara göre inip çıktığı (dalgalandığı) görülmektedir. Bu da turizmin ülke ekonomisindeki "nispi (oransal) öneminin" yıllara göre değişkenlik gösterdiğinin en net kanıtıdır. (Kişi başı gelir, turist sayısı veya otel tipleri grafikte yoktur).