İçereği Atla
Türkiye'de Ulaşım, Ticaret ve Turizm - Test 4

Ulaşım, Ticaret ve Turizm

Test 4 - Özel Seri (Zor Seviye Çeldiriciler)

Soru 1

Türkiye'de dağların uzanış doğrultusu, kıyı ile iç kesimler arasındaki karayolu ulaşımını büyük ölçüde boğazlar, geçitler ve tüneller üzerinden yapmaya zorunlu kılmıştır. Haritada numaralandırılarak gösterilen ulaşım projelerinden hangisi, Marmara ve Ege bölgeleri arasındaki karayolu mesafesini İstanbul Boğazı'nı kullanmadan radikal biçimde kısaltan "1915 Çanakkale Köprüsü"nün bulunduğu lokasyondur?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
Açıklama: Doğru cevap A'dır. Haritada I numara ile gösterilen yer Çanakkale Boğazı'dır ve 1915 Çanakkale Köprüsü buradadır. Bu köprü, Avrupa ve Asya'yı birbirine bağlayarak Ege'ye inen yük araçlarının İstanbul trafiğine (III numaralı Yavuz Sultan Selim veya II numaralı Osmangazi hattına) girmeden doğrudan Trakya üzerinden geçiş yapmasını sağlar. IV (Nissibi), V (Kömürhan) köprüleridir.

Soru 2

Yukarıdaki grafikte Türkiye'nin belirli bir döneme ait sektörel ihracat payları gösterilmiştir. Yalnızca grafikteki veriler dikkate alındığında, ülke ekonomisi ve dış ticaret yapısı hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisine kesin olarak ulaşılabilir?

  1. Tarım ürünleri dış satımında yıllara göre sürekli bir artış yaşanmıştır.
  2. İhracatta imalat sanayisinin payı diğer tüm sektörlerin toplamından fazladır.
  3. Tekstil ve hazır giyim sektörü ülkeye en fazla döviz getiren koldur.
  4. Madencilik ürünleri ihracatından elde edilen net gelir giderek azalmıştır.
  5. İhracatın ithalatı karşılama oranı planlanan hedeflerin üzerinde kalmıştır.
Açıklama: Doğru cevap B'dir. Grafikte "Sanayi (İmalat)" sektörünün payı %94 olarak gösterilmektedir. Bu oran, geriye kalan tarım (%4) ve madencilik (%2) sektörlerinin toplamından (%6) ezici bir şekilde fazladır. Gelir miktarındaki artış/azalış veya ithalat verileri grafikte yer almadığı için diğer şıklardaki çıkarımlar yapılamaz.

Soru 3

Ulaşım Modu (Sınır Kapısı Türü)Turist Giriş Oranı (%)
X72.5
Y25.1
Z2.4

Tabloda Türkiye'ye gelen yabancı turistlerin kullandıkları ulaşım modlarına (sınır kapısı türlerine) göre oransal dağılımı verilmiştir. Türkiye'nin turizm profili ve coğrafi konumu düşünüldüğünde X, Y ve Z ulaşım modları aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

  1. X: Havayolu - Y: Karayolu - Z: Denizyolu
  2. X: Karayolu - Y: Havayolu - Z: Demiryolu
  3. X: Havayolu - Y: Denizyolu - Z: Karayolu
  4. X: Karayolu - Y: Denizyolu - Z: Havayolu
  5. X: Denizyolu - Y: Karayolu - Z: Havayolu
Açıklama: Doğru cevap A'dır. Türkiye'ye gelen turistlerin ezici bir çoğunluğu (%70'in üzeri) uzak ülkelerden geldikleri ve en hızlı, konforlu ulaşım aracı olduğu için "Havayolu"nu (X) tercih eder. Komşu ülkelerden (Bulgaristan, İran, Gürcistan vb.) gelen turistler ile gurbetçiler "Karayolu"nu (Y) kullanır. "Denizyolu" (Z - Kruvaziyer) ise en düşük paya sahiptir.

Soru 4

Türkiye, jeostratejik konumu gereği bölgesel enerji arz güvenliğinde kilit bir rol oynamakta ve çok sayıda uluslararası enerji koridoruna ev sahipliği yapmaktadır. Haritada numaralandırılmış merkezlerden hangisi, Rusya'dan Karadeniz'in altından doğrudan Türkiye'ye doğalgaz ulaştıran Mavi Akım Projesi'nin Anadolu'ya giriş yaptığı kara noktasıdır?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
Açıklama: Doğru cevap B'dir. Mavi Akım boru hattı, Rusya'dan başlayıp Karadeniz'i boydan boya geçerek Türkiye'de Samsun (II numaralı lokasyon) üzerinden karaya ulaşır ve buradan Ankara'ya devam eder. I numaralı yer (Kıyıköy) TürkAkım projesinin giriş noktasıdır. III (TANAP), IV (BTC) diğer önemli hatların geçtiği/bittiği yerlerdir.

Soru 5

Türkiye'de ihracat ve ithalatın büyük bir bölümü denizyolu taşımacılığı ile gerçekleştirilmektedir. Ülkedeki limanların dış ticaretteki etkinlikleri göz önüne alındığında, İzmir ve Mersin limanlarının yüksek kapasiteye ulaşmasındaki en önemli ortak özellik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Serbest bölge olmaları ve güçlü demiryolu bağlantıları bulunması.
  2. Yalnızca tarımsal ürünlerin küresel ihracatında ön planda yer almaları.
  3. Hinterlantlarının dar olması nedeniyle iç pazara zorunlu yönelmeleri.
  4. Sadece sınır komşusu ülkelerle olan transit ticarette kullanılmaları.
  5. Yolcu taşımacılığından elde ettikleri gelirin yük taşımacılığını aşması.
Açıklama: Doğru cevap A'dır. Bir limanın gelişebilmesi artbölgesiyle (hinterland) olan güçlü ulaşım bağlantılarına bağlıdır. Hem İzmir hem de Mersin limanları iç kesimlerle güçlü demiryolu ve karayolu bağlantılarına sahiptir. Ayrıca her ikisi de Türkiye'nin en aktif serbest ticaret bölgelerini (vergi avantajlı alanları) bünyesinde barındırır.

Soru 6

Grafikte iki farklı turizm türünün ortalama kişi başı döviz harcama miktarları karşılaştırılmıştır. Bu verilere göre "Sağlık Turizmi"nin kişi başı gelirinin "Kıyı Turizmi"nden belirgin şekilde yüksek olması, turizm planlaması adına aşağıdaki sonuçlardan hangisini desteklemektedir?

  1. Turizm faaliyetlerini çeşitlendirmek döviz gelirlerini doğrudan artırmaktadır.
  2. Kıyı turizmi faaliyetleri ülkeye gelen toplam yabancı turist sayısını azaltmaktadır.
  3. Sağlık turizminin gelişmesi için kıyı bölgelerindeki yatırımlar durdurulmalıdır.
  4. Kıyı turizmine katılan yabancı turistler ülkemizde çok daha uzun konaklamaktadır.
  5. Sadece gelişmiş ülkelerden gelen turistler sağlık turizmiyle ilgilenmektedir.
Açıklama: Doğru cevap A'dır. Grafik, ülkenin sadece deniz-kum-güneş (kıyı) turizmine bağlı kalmayıp, sağlık (termal, estetik, cerrahi) gibi spesifik alternatiflere yönelmesinin, turist başına elde edilen geliri katladığını kanıtlamaktadır. Bu durum turizmi çeşitlendirmenin ekonomik verimliliği doğrudan artırdığını destekler.

Soru 7

Kış turizminin süresi; enlem (ekvatora uzaklık), yükselti ve karın yerde kalma süresi gibi coğrafi faktörlere bağlıdır. Haritada numaralandırılmış ünlü kayak merkezlerinin bulunduğu lokasyonlar dikkate alındığında, hangisinde kış turizmi sezonunun diğerlerine göre en kısa sürmesi beklenir?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
Açıklama: Doğru cevap E'dir. Haritada V numara ile gösterilen yer Antalya'daki Saklıkent Kayak Merkezi'dir. Antalya, Türkiye'nin en güneyinde (enlem etkisi) yer alır ve Akdeniz ikliminin kış ılıklığını yaşar. Her ne kadar yüksek rakımlı olsa da, güneşlenme süresi uzun ve enlemi düşük olduğu için karın yerde kalma süresi (dolayısıyla kayak sezonu) diğer merkezlere (Palandöken, Uludağ vb.) göre çok daha kısadır.

Soru 8

Sınır KapısıSınır KomşusuAktif Demiryolu Bağlantısı
KapıkuleBulgaristanVar
KapıköyİranVar
?GürcistanYok
UzunköprüYunanistanVar

Yukarıdaki tabloda Türkiye'nin bazı önemli kara sınır kapıları ve bu kapılardaki demiryolu geçiş olanakları özetlenmiştir. Tabloda soru işareti (?) ile boş bırakılan ve Gürcistan'a açılmasına rağmen demiryolu bağlantısı bulunmayan sınır kapısı hangisidir?

  1. Habur Sınır Kapısı
  2. Gürbulak Sınır Kapısı
  3. Hamzabeyli Sınır Kapısı
  4. Cilvegözü Sınır Kapısı
  5. Sarp Sınır Kapısı
Açıklama: Doğru cevap E'dir. Türkiye'nin Gürcistan'a açılan en önemli sınır kapısı Artvin'deki Sarp Sınır Kapısı'dır. Doğu Karadeniz sahil şeridinin zorlu yer şekilleri nedeniyle bu sınır kapısına ulaşan herhangi bir demiryolu bağlantısı bulunmamaktadır (ulaşım sadece karayolu ile sağlanır). Gürcistan ile demiryolu bağlantısı Çıldır-Aktaş kapısı üzerinden (BTK hattı) sağlanır.

Soru 9

Türkiye'de yurt içi havayolu yolcu taşımacılığı, 2000'li yılların başından günümüze kadar katlanarak büyümüş ve ulaşım türleri içerisindeki payını ciddi oranda artırmıştır. Bu büyümenin ve halk arasında havayolu tercihinin yaygınlaşmasının temel fiziki nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Uçak bilet fiyatlarının diğer tüm taşıma türlerine göre çok daha ucuz kalması.
  2. Ülke genelinde yeni havalimanlarının açılması ve özel şirketlerin teşvik edilmesi.
  3. Karayolu ağının kalitesinin düşmesi ve trafik kazası risklerinin sürekli artması.
  4. Demiryolu ulaşım projelerinin tamamen durdurulup yatırımların askıya alınması.
  5. Denizyolu yolcu taşımacılığının maliyetli olması sebebiyle tamamen yasaklanması.
Açıklama: Doğru cevap B'dir. Havayolu ulaşımındaki bu sıçramanın ana nedeni serbestleşme (özel havayolu şirketlerinin pazara girerek rekabeti artırması) ve devletin "her şehre bir havalimanı" hedefi doğrultusunda inşa ettiği yeni havalimanlarıdır. Bilet fiyatları karayoluna göre "çok daha ucuz" değildir, ancak zaman tasarrufu ve erişilebilirliğin artması talebi patlatmıştır.

Soru 10

Transit ticaret, bir ülkenin topraklarının başka ülkelerin ticaretinde salt geçiş güzergâhı olarak kullanılmasıdır. Haritada numaralandırılmış çizgisel güzergâhlardan hangisi, İran'ın deniz yoluyla Avrupa ülkeleriyle yaptığı ticarette kullandığı en önemli ve tarihi transit ticaret koridorlarından birini göstermektedir?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
Açıklama: Doğru cevap A'dır. I numaralı güzergâh, Trabzon Limanı'ndan başlayıp Zigana ve Kop geçitlerini aşarak Gürbulak sınır kapısı üzerinden İran'a uzanan tarihi "Trabzon-İran Transit Ticaret Yolu"dur. İran'ın denize kapalı kuzeybatı bölgeleri, Avrupa'dan gelen malları gemilerle Trabzon'a, oradan da TIR'larla ülkesine çeker.

Soru 11

Grafikte Türkiye'ye en çok ziyaretçi gönderen ilk üç ülkenin oransal dağılımı gösterilmiştir. Sadece Avrupa ve Rusya pazarının bu denli baskın olması, Türkiye'nin makro turizm politikaları açısından aşağıdaki yargılardan hangisini destekler niteliktedir?

  1. Turizm sektörünün ağırlıklı olarak dar ve kırılgan bir hedef pazara bağımlı olduğunu.
  2. Asya kıtasından gelen turistlerin kişi başı döviz harcamalarının çok yüksek olduğunu.
  3. Ülke turizminde sadece deniz-kum-güneş üçlemesinin uluslararası alanda pazarlandığını.
  4. Komşu ülkelerle olan sınır kapısı ticaretinin turizm döviz gelirlerini tamamen geride bıraktığını.
  5. Turizm teşvik politikalarının sadece gelişmiş sanayi ülkelerine yönelik tasarlandığını.
Açıklama: Doğru cevap A'dır. Turistlerin çok büyük bir kısmının sadece Rusya ve Almanya/İngiltere gibi birkaç Avrupa ülkesinden gelmesi, pazarın yeterince çeşitli olmadığını gösterir. Bu ülkelerle yaşanacak siyasi bir kriz veya ekonomik bir durgunluk, turizm gelirlerini bir anda çökertebilir; yani sektör "kırılgan ve dar bir pazara" bağımlıdır.

Soru 12

İstanbul ve Çanakkale boğazları (Türk Boğazları), uluslararası deniz yolu taşımacılığında dünyadaki en yoğun ve riskli su yollarından biridir. Bu boğazların küresel ticaretteki yeri ve hukuki statüsü düşünüldüğünde aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. Karadeniz'e kıyısı olan ülkelerin dünya okyanus pazarlarına açıldığı yegane su yoludur.
  2. Boğazlardan transit geçen ticari gemilerden uluslararası yasalara göre yüksek vergi alınır.
  3. Transit geçen yabancı ticari gemilerin tamamı Türk limanlarında mola vermek zorundadır.
  4. Ülke içi karayolu yük taşımacılığının büyük bir kısmı asma boğaz köprülerinden sağlanır.
  5. Sadece enerji taşımacılığı yapan dev tankerlerin ve filoların geçişine açık tutulmaktadırlar.
Açıklama: Doğru cevap A'dır. Romanya, Bulgaristan, Ukrayna, Rusya ve Gürcistan gibi ülkelerin gemileri, Akdeniz'e ve oradan dünya okyanuslarına çıkmak için mecburen İstanbul ve Çanakkale boğazlarını kullanmak zorundadır (başka doğal bir çıkış yoktur). Montrö gereği ticari gemilerden vergi alınmaz, transit gemiler mola vermek zorunda değildir ve boğazlar her türlü ticari yüke açıktır.