İçereği Atla
Türkiye'de Ulaşım, Ticaret ve Turizm - Test 7 (ÖSYM Formatı - Çok Zor)

Ulaşım, Ticaret ve Turizm

Test 7 - Özel Karma (Çok Zor Seviye)

Soru 1

Bir limanın deniz yoluyla ticaret potansiyeli, gerisinde kalan bölgelerle olan demiryolu ve karayolu bağlantılarının gücüne doğrudan bağlıdır. Haritada numaralandırılmış kıyı merkezlerinden hangisi, art bölgesiyle (hinterlant) güçlü bir demiryolu bağlantısına sahip olmasına karşın, ağır sanayi tesislerinin yoğunluğu sebebiyle ithalat ve ihracatta hammadde odaklı bir yük trafiğine sahne olmaktadır?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
Açıklama: Doğru cevap D'dir. Haritada IV numara ile gösterilen İskenderun Limanı, çevresindeki devasa demir-çelik fabrikaları sebebiyle ağır sanayi yük trafiğinin (özellikle taşkömürü ithalatı ve çelik ihracatı) en yoğun olduğu merkezdir. İç bölgelerle demiryolu ağı çok güçlüdür. I (İzmir) daha çok karma ticaret, II (Sinop) ve III (Trabzon) demiryolundan yoksun, V (Mersin) ise serbest bölge ağırlıklıdır.

Soru 2

Türkiye'nin dış ticarette dışa bağımlılığını azaltmak ve kronik ticaret açığını daraltmak amacıyla uyguladığı makroekonomik politikalar düşünüldüğünde, aşağıdaki stratejilerden hangisi bu hedefle doğrudan örtüşmektedir?

  1. Katma değeri yüksek teknolojik ürünlerin ihracat payını artırmaya çalışmak.
  2. Hammadde ihracatını teşvik ederek kısa vadeli döviz girdisini yükseltmek.
  3. Tarımsal üretimi tamamen durdurup ağır sanayi hamlelerine odaklanmak.
  4. Serbest bölgelerin faaliyetlerini sadece komşu ülkelerle sınırlandırmak.
  5. Transit taşımacılıktan elde edilen gelirleri iç piyasa tüketimine sunmak.
Açıklama: Doğru cevap A'dır. Bir ülkenin dış ticaret açığını kalıcı olarak kapatmasının tek yolu, ucuza hammadde satıp pahalıya ürün almaktan kurtulmaktır. Bu da ancak AR-GE, inovasyon ve teknolojiye dayalı, "katma değeri yüksek" (işlenmiş, ileri teknoloji) ürünler üretip satmakla mümkündür. Hammadde satmak (B) uzun vadede ülkeyi fakirleştirir.

Soru 3

Geçit / Tünel AdıTemel İşlevi ve Konumu
I. Sabuncubeli Tüneliİzmir ile Manisa arasındaki ulaşımı rahatlatır.
II. Ovit Dağı TüneliRize ile Erzurum'u birbirine bağlayan stratejik geçittir.
III. Ecevit GeçidiKastamonu ile İnebolu arasındaki karayolu bağlantısıdır.
IV. Ilgaz 15 TemmuzSinop ile Samsun kıyı şeridini birbirine bağlamaktadır.

Türkiye'nin engebeli topoğrafyası dikkate alınarak hazırlanan yukarıdaki tabloda, hangi ulaşım yapısının temel işlevi ve konumu hakkında yanlış bilgi verilmiştir?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. Hiçbiri
Açıklama: Doğru cevap D'dir. Ilgaz 15 Temmuz İstiklal Tüneli, Sinop ile Samsun gibi iki kıyı şehrini birbirine bağlamaz; tam aksine Karadeniz sahil şeridini (Kastamonu) İç Anadolu'ya (Çankırı üzerinden Ankara'ya) bağlayan en kritik tünellerden biridir. Sabuncubeli, Ovit ve Ecevit güzergâhları doğru verilmiştir.

Soru 4

Uluslararası enerji koridorlarında kilit bir aktör olan Türkiye, Rusya'nın doğal gazını Karadeniz'in altından doğrudan Avrupa sınırlarına taşıyan stratejik bir boru hattına ev sahipliği yapmaktadır. Haritada numaralandırılmış lokasyonlardan hangisi, TürkAkım Projesi'nin Türkiye'de karaya çıktığı noktayı göstermektedir?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
Açıklama: Doğru cevap C'dir. TürkAkım (TurkStream) projesi, Rusya'dan başlayıp Karadeniz'i boydan boya geçerek Kırklareli'nin Vize ilçesine bağlı Kıyıköy (III numara) beldesinden karaya çıkar ve Avrupa'ya yönelir. II numara (Samsun) Mavi Akım'ın giriş noktasıdır. I, IV ve V farklı sınır bölgeleridir.

Soru 5

Son yıllarda Türkiye'de elektronik ticaretin (e-ticaret) genel iç ticaret hacmindeki payının hızla büyümesi ve perakende sektörünü dönüştürmesinde aşağıdaki faktörlerden hangisinin payı diğerlerine göre daha belirleyicidir?

  1. Geleneksel mağazacılığın devlet kanalıyla sıkı denetime tabi tutulması.
  2. Dijitalleşmenin lojistik altyapı yatırımlarıyla eş zamanlı büyümesi.
  3. Kırsal kesimlerdeki tüketici alışkanlıklarının tamamen durağanlaşması.
  4. Yabancı menşeli ürünlerin iç pazardaki fiyat avantajını hızla yitirmesi.
  5. Üreticilerin sadece bölgesel pazarlara yönelik sınırlı üretim yapması.
Açıklama: Doğru cevap B'dir. E-ticaretin bu denli yıkıcı bir büyüme göstermesi sadece internetin (dijitalleşme) yaygınlaşmasıyla açıklanamaz; aynı zamanda satın alınan ürünün ertesi gün kapıya kadar gelmesini sağlayan kargo, depo ve dağıtım ağlarının (lojistik altyapı) muazzam seviyede gelişmesiyle doğrudan ilişkilidir.

Soru 6

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından ilan edilen ve Doğu Anadolu'nun zorlu coğrafyasında yer alan Erzincan, Erzurum, Ağrı ve Kars illerini birbiriyle entegre ederek bölgeyi küresel bir cazibe merkezine dönüştürmeyi amaçlayan "Kış Turizmi Koridoru" haritada kaç numara ile gösterilmiştir?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
Açıklama: Doğru cevap E'dir. Haritada V numara ile gösterilen hat, Erzincan'dan başlayıp Erzurum, Ağrı ve Kars'a uzanan ve bölgenin uzun kar örtüsü süresini ekonomik değere dönüştürmeyi hedefleyen Kış Turizmi Koridoru'dur. Diğerleri; I (İnanç), II (Zeytin), III (Batı Karadeniz Kıyı), IV (Kapadokya Kültür) koridorlarıdır.

Soru 7

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın "Türkiye Turizm Stratejisi" kapsamında sektörü dışsal krizlere karşı korumak ve turizmi 12 aya yaymak amacıyla uyguladığı temel politika aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Kıyı şeridindeki devasa konaklama tesislerinin sayısını hızla artırmak.
  2. Sadece yaz sezonuna hitap eden charter uçuşlarına devlet desteği vermek.
  3. Kongre, sağlık ve kış turizmi gibi alternatif alanlara yatırım yapmak.
  4. Yabancı turistlerin ülkeye girişlerinde uygulanan vize şartlarını sıkmak.
  5. Turizm faaliyetlerini belirli pilot bölgelerle sınırlandırıp denetlemek.
Açıklama: Doğru cevap C'dir. Turizmi 12 aya yaymanın tek yolu, sadece "yazın" yapılabilen deniz-kum-güneş konseptinden çıkmaktır. Kış turizmi, sağlık (termal) turizmi veya iş (kongre) turizmi gibi yılın her döneminde yapılabilen "alternatif" alanlara odaklanmak bu stratejinin temel direğidir.

Soru 8

Sınır KapısıAçıldığı ÜlkeAktif Demiryolu
KapıköyİranVar
ÇobanbeySuriyeVar
SarpGürcistanYok
DilucuErmenistanYok

Türkiye'nin karayolu ve demiryolu sınır bağlantılarını gösteren yukarıdaki tabloda, hangi sınır kapısına ait bilgilerde kesin bir coğrafi hata yapılmıştır?

  1. Kapıköy
  2. Çobanbey
  3. Sarp
  4. Dilucu
  5. Tabloda hata yoktur
Açıklama: Doğru cevap D'dir. Iğdır ilimizde yer alan Dilucu Sınır Kapısı, Ermenistan'a değil, Aras Nehri üzerindeki Umut Köprüsü vasıtasıyla doğrudan Azerbaycan'a (Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti) açılmaktadır. Ermenistan'a açılan kapımız Alican Sınır Kapısı'dır (kapalıdır).

Soru 9

Türkiye, Yüksek Hızlı Tren (YHT) projeleriyle ulaşım altyapısında devrim yaratmayı hedeflemektedir. Haritada numaralandırılarak gösterilen güzergâhlardan hangisi, zorlu topoğrafik şartlar nedeniyle viyadük ve tünel maliyeti çok yüksek olan ve yakın zamanda hizmete açılan Ankara - Sivas YHT hattını göstermektedir?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
Açıklama: Doğru cevap C'dir. Haritada III numaralı çizgi, Ankara'dan başlayıp Kırıkkale ve Yozgat üzerinden Sivas'a uzanan Yüksek Hızlı Tren (YHT) güzergâhıdır. İç Anadolu'nun doğusuna doğru yükseltinin ve engebenin artması bu projenin maliyetini oldukça artırmıştır. I (Ankara-İstanbul), II (Ankara-Eskişehir), IV (Ankara-Konya) hatlarıdır.

Soru 10

Türkiye'nin kıtalararası ticaret ağında kilit rol oynayan Ro-Ro (Roll-on/Roll-off) taşımacılığının sektörel avantajları değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi bu yöntemin sunduğu yapısal bir fayda değildir?

  1. TIR'ların yıpranma payını ve yakıt maliyetlerini ciddi oranda düşürmesi.
  2. Geçiş güzergâhındaki ülkelerin uyguladığı katı vize kotalarını aşabilmesi.
  3. Havayolu kargo taşımacılığının taşıma süresi avantajını tamamen bitirmesi.
  4. Karayolu sınır kapılarında oluşan uzun bekleme kuyruklarını hafifletmesi.
  5. Uluslararası taşımacılıkta meydana gelebilecek kaza risklerini azaltması.
Açıklama: Doğru cevap C'dir. Ro-Ro taşımacılığı karayolundaki araçları gemilere bindirerek denizyolu üzerinden aktarmaktır. Oldukça faydalıdır ancak "hız" konusunda hiçbir zaman uçaklarla (havayolu kargo) rekabet edemez. Havayolunun süre avantajını bitirdiği ifadesi kesinlikle yanlıştır.

Soru 11

Yukarıdaki grafikte Türkiye'nin belirli bir yıldaki ihracatının ülkelere/bölgelere göre oransal dağılımı gösterilmiştir. Bu verilere dayanarak Türkiye'nin dış ticaret pazarıyla ilgili çıkarılabilecek en net stratejik sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Uzak Doğu pazarlarına yapılan ileri teknoloji ürün ihracatı rekor kırmıştır.
  2. Kuzey Amerika ülkeleriyle olan sınır ticareti beklentilerin üzerine çıkmıştır.
  3. Asya kıtasından elde edilen net döviz girdisi Avrupa kıtasını geride bırakmıştır.
  4. İhracat pazarlarının coğrafi dağılımında çok belirgin bir Avrupa bağımlılığı vardır.
  5. Afrika kıtasına yapılan yatırımlar dış ticaret açığını tamamen ortadan kaldırmıştır.
Açıklama: Doğru cevap D'dir. Grafikte Almanya, İngiltere, İtalya, Fransa, İspanya gibi Avrupa ülkelerinin oranları toplamı, diğer tüm kıtaları ezici bir şekilde geride bırakmaktadır. Bu durum, Türkiye ihracatının çok büyük bir kısmının Avrupa'ya yönelik olduğunu ve pazar çeşitliliğinin azlığı sebebiyle net bir "Avrupa bağımlılığı" bulunduğunu gösterir.

Soru 12

Uluslararası taşımacılık terminolojisinde yer alan "Transit Ticaret" kavramının Türkiye ekonomisine ve jeopolitiğine yansıması analiz edildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudan bu kapsama giren bir faaliyettir?

  1. Zonguldak'ta çıkarılan taşkömürünün demiryoluyla Karabük tesislerine taşınması.
  2. Kocaeli fabrikalarında üretilen yerli otomobillerin gemilerle Fransa'ya satılması.
  3. Mersin serbest bölgesine getirilen ithal hammaddenin Gaziantep'te işlenmesi.
  4. Kapadokya bölgesine gelen turistlerin yurtiçi havayolu seferlerini kullanması.
  5. İran'dan yüklenen doğalgazın Türkiye boru hatları kullanılarak İtalya'ya iletilmesi.
Açıklama: Doğru cevap E'dir. Transit ticaret; bir ülkenin (İtalya), başka bir ülkeden (İran) mal alırken, aradaki üçüncü ülkenin (Türkiye) topraklarını "sadece geçiş" amacıyla kullanmasıdır. Türkiye bu geçişten kira/vergi elde eder. A, B ve C şıkları Türkiye'nin doğrudan kendi iç ve dış ticaretidir, transit değildir.