MODÜL 20: BÖLÜM 3 - SU EKLEME VE BUHARLAŞTIRMA
"Su Girerse Kıvam Düşer, Su Giderse Kıvam Artar!"
1. Su Ekleme (Seyreltme)
Mevcut karışıma saf su eklenirse, karışımın toplam miktarı artar ama içindeki tuz/şeker miktarı değişmez. Bu yüzden karışımın yüzdesi (yoğunluğu) DÜŞER.
Formül: %0 Kuralı
Eklenen saf suyun içinde tuz yoktur. Bu yüzden formüle eklerken suyun yüzdesini %0 olarak alırız.
Pratik Bilgi: Eklenen su çarpımda sıfır olacağı için, sol tarafa bir etkisi olmaz. Sadece sağ taraftaki toplam miktarı artırır.
2. Buharlaştırma (Deriştirme)
Karışım kaynatıldığında sadece SU BUHARLAŞIR, tuz/şeker dibinde kalır. Su gittiği için toplam miktar azalır, karışımın yüzdesi ARTAR (koyulaşır).
Formül: Eksiltme
Buharlaşan su sistemden çıktığı için ÇIKARMA işlemi yaparız. Buharlaşan suyun yüzdesi yine %0'dır.
Su ekleyince %0 alıyoruz ama TUZ eklersek ne olur?
Saf tuzun tuz oranı %100'dür. Denkleme (Eklenen Tuz . 100) olarak girer.
3. Soru Çözümleri (Kolaydan Zora)
Tuz oranı %40 olan 60 litre tuzlu su karışımına 20 litre saf su ekleniyor.
Yeni karışımın tuz oranı yüzde kaçtır?
Çözümü Göster
Formülü uygulayalım (Su ekleniyor ➡ Toplama işlemi ve %0).
- Eski Karışım: 60 . 40 = 2400
- Eklenen Su: 20 . 0 = 0 (Etkisi yok, sadece kütleyi artırır).
- Yeni Toplam Miktar: 60 + 20 = 80 litre.
Denklem: 2400 + 0 = 80 . x
2400 = 80 . x
Her iki tarafı 80'e bölelim: x = 30
Cevap: %30 (Su ekleyince oran 40'tan 30'a düştü).
Şeker oranı %20 olan 150 gram şekerli sudan kaç gram su buharlaştırılırsa, yeni karışımın şeker oranı %30 olur?
Çözümü Göster
Buharlaştırma ➡ Çıkarma işlemi. Bilinmeyen miktar "x" olsun.
- Eski Karışım: 150 . 20 = 3000
- Buharlaşan Su: x . 0 = 0 (Tuz/Şeker eksilmez).
- Yeni Toplam Miktar: 150 - x (Su uçtuğu için azalır).
- Hedef Yüzde: 30
Denklem: 3000 - 0 = (150 - x) . 30
3000 = 30 . (150 - x)
Her iki tarafı 30'a bölelim (Sıfırları at, 3'e böl):
100 = 150 - x
x'i sola, 100'ü sağa atalım: x = 50
Cevap: 50 gram su buharlaştırılmalıdır.
Tuz oranı %30 olan 40 kg tuzlu suya, 10 kg saf tuz ve 50 kg saf su ekleniyor.
Son durumda karışımın tuz oranı yüzde kaç olur?
Çözümü Göster
- Ana Karışım: 40 . 30 = 1200
- Eklenen Tuz: 10 . 100 = 1000 (Tuz katkısı çok yüksek!)
- Eklenen Su: 50 . 0 = 0
- Toplam Miktar: 40 + 10 + 50 = 100 kg
Denklem: 1200 + 1000 + 0 = 100 . x
2200 = 100 . x
Sıfırları atalım: x = 22
Cevap: %22
%40'lık tuzlu su karışımının yarısı dökülüyor. Dökülen miktar kadar yerine saf su ekleniyor.
Yeni karışımın tuz oranı yüzde kaçtır?
Çözümü Göster
Karışımın miktarı verilmemişse 100 litre diyelim.
- Başlangıç: 100 litre, %40'lık.
- Yarısı Döküldü: 50 litresi gitti. Geriye 50 litre %40'lık karışım kaldı. (Dökülünce kalan kısmın tadı/oranı değişmez).
- Ekleme: Dökülen miktar kadar (50 litre) saf su (%0) eklendi.
Şimdi birleştirme işlemini yapalım:
(Kalan Karışım) + (Eklenen Su) = (Yeni Toplam)
(50 . 40) + (50 . 0) = 100 . x
2000 + 0 = 100x
x = 20
Cevap: %20 (Yarı yarıya sulandırıldığı için oran da yarıya düştü).
Bir tenceredeki çorbanın tuz oranı %2'dir. Çorba kaynadıkça her 10 dakikada bir, içindeki suyun %10'u buharlaşmaktadır.
Başlangıçta 2000 gram olan çorba 20 dakika kaynatılırsa yeni tuz oranı yaklaşık yüzde kaç olur?
Çözümü Göster
Burada "Saf Madde Değişmez" mantığını kullanalım. Su uçsa da tuz yerinde kalır.
- Başlangıç Tuz Miktarı: 2000'in %2'si = 40 gram Tuz.
- Bu 40 gram tuz hiç değişmeyecek. Sadece su azalacak.
Buharlaşma Süreci (Sadece Su azalır sanılır ama pratik olarak toplam karışımdan düşülür):
- 1. 10 Dakika: 2000'in %10'u (200 gr) buharlaştı. Kalan = 1800 gr.
- 2. 10 Dakika: Kalan 1800'ün %10'u (180 gr) buharlaştı. Kalan = 1620 gr.
Son durumda elimizde 1620 gram çorba var ve içinde hala 40 gram tuz var.
Yeni Yüzde = (Tuz / Toplam) . 100
Cevap: Yaklaşık %2,5
MODÜL 20: BÖLÜM 3 - SU EKLEME VE BUHARLAŞTIRMA
"Su Girerse Kıvam Düşer, Su Giderse Kıvam Artar!"
1. Su Ekleme (Seyreltme)
Mevcut karışıma saf su eklenirse, karışımın toplam miktarı artar ama içindeki tuz/şeker miktarı değişmez. Bu yüzden karışımın yüzdesi (yoğunluğu) DÜŞER.
Formül: %0 Kuralı
Eklenen saf suyun içinde tuz yoktur. Bu yüzden formüle eklerken suyun yüzdesini %0 olarak alırız.
Pratik Bilgi: Eklenen su çarpımda sıfır olacağı için, sol tarafa bir etkisi olmaz. Sadece sağ taraftaki toplam miktarı artırır.
2. Buharlaştırma (Deriştirme)
Karışım kaynatıldığında sadece SU BUHARLAŞIR, tuz/şeker dibinde kalır. Su gittiği için toplam miktar azalır, karışımın yüzdesi ARTAR (koyulaşır).
Formül: Eksiltme
Buharlaşan su sistemden çıktığı için ÇIKARMA işlemi yaparız. Buharlaşan suyun yüzdesi yine %0'dır.
Su ekleyince %0 alıyoruz ama TUZ eklersek ne olur?
Saf tuzun tuz oranı %100'dür. Denkleme (Eklenen Tuz . 100) olarak girer.
3. Soru Çözümleri (Kolaydan Zora)
Tuz oranı %40 olan 60 litre tuzlu su karışımına 20 litre saf su ekleniyor.
Yeni karışımın tuz oranı yüzde kaçtır?
Çözümü Göster
Formülü uygulayalım (Su ekleniyor ➡ Toplama işlemi ve %0).
- Eski Karışım: 60 . 40 = 2400
- Eklenen Su: 20 . 0 = 0 (Etkisi yok, sadece kütleyi artırır).
- Yeni Toplam Miktar: 60 + 20 = 80 litre.
Denklem: 2400 + 0 = 80 . x
2400 = 80 . x
Her iki tarafı 80'e bölelim: x = 30
Cevap: %30 (Su ekleyince oran 40'tan 30'a düştü).
Şeker oranı %20 olan 150 gram şekerli sudan kaç gram su buharlaştırılırsa, yeni karışımın şeker oranı %30 olur?
Çözümü Göster
Buharlaştırma ➡ Çıkarma işlemi. Bilinmeyen miktar "x" olsun.
- Eski Karışım: 150 . 20 = 3000
- Buharlaşan Su: x . 0 = 0 (Tuz/Şeker eksilmez).
- Yeni Toplam Miktar: 150 - x (Su uçtuğu için azalır).
- Hedef Yüzde: 30
Denklem: 3000 - 0 = (150 - x) . 30
3000 = 30 . (150 - x)
Her iki tarafı 30'a bölelim (Sıfırları at, 3'e böl):
100 = 150 - x
x'i sola, 100'ü sağa atalım: x = 50
Cevap: 50 gram su buharlaştırılmalıdır.
Tuz oranı %30 olan 40 kg tuzlu suya, 10 kg saf tuz ve 50 kg saf su ekleniyor.
Son durumda karışımın tuz oranı yüzde kaç olur?
Çözümü Göster
- Ana Karışım: 40 . 30 = 1200
- Eklenen Tuz: 10 . 100 = 1000 (Tuz katkısı çok yüksek!)
- Eklenen Su: 50 . 0 = 0
- Toplam Miktar: 40 + 10 + 50 = 100 kg
Denklem: 1200 + 1000 + 0 = 100 . x
2200 = 100 . x
Sıfırları atalım: x = 22
Cevap: %22
%40'lık tuzlu su karışımının yarısı dökülüyor. Dökülen miktar kadar yerine saf su ekleniyor.
Yeni karışımın tuz oranı yüzde kaçtır?
Çözümü Göster
Karışımın miktarı verilmemişse 100 litre diyelim.
- Başlangıç: 100 litre, %40'lık.
- Yarısı Döküldü: 50 litresi gitti. Geriye 50 litre %40'lık karışım kaldı. (Dökülünce kalan kısmın tadı/oranı değişmez).
- Ekleme: Dökülen miktar kadar (50 litre) saf su (%0) eklendi.
Şimdi birleştirme işlemini yapalım:
(Kalan Karışım) + (Eklenen Su) = (Yeni Toplam)
(50 . 40) + (50 . 0) = 100 . x
2000 + 0 = 100x
x = 20
Cevap: %20 (Yarı yarıya sulandırıldığı için oran da yarıya düştü).
Bir tenceredeki çorbanın tuz oranı %2'dir. Çorba kaynadıkça her 10 dakikada bir, içindeki suyun %10'u buharlaşmaktadır.
Başlangıçta 2000 gram olan çorba 20 dakika kaynatılırsa yeni tuz oranı yaklaşık yüzde kaç olur?
Çözümü Göster
Burada "Saf Madde Değişmez" mantığını kullanalım. Su uçsa da tuz yerinde kalır.
- Başlangıç Tuz Miktarı: 2000'in %2'si = 40 gram Tuz.
- Bu 40 gram tuz hiç değişmeyecek. Sadece su azalacak.
Buharlaşma Süreci (Sadece Su azalır sanılır ama pratik olarak toplam karışımdan düşülür):
- 1. 10 Dakika: 2000'in %10'u (200 gr) buharlaştı. Kalan = 1800 gr.
- 2. 10 Dakika: Kalan 1800'ün %10'u (180 gr) buharlaştı. Kalan = 1620 gr.
Son durumda elimizde 1620 gram çorba var ve içinde hala 40 gram tuz var.
Yeni Yüzde = (Tuz / Toplam) . 100
Cevap: Yaklaşık %2,5