Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi
TEST - 1
Soru 1: XX. yüzyılın başlarında Çarlık Rusyası'nın yıkılması ve Bolşeviklerin yönetime gelmesiyle Orta Asya'da bağımsızlık umutları yeşermiştir. Korbaşı Ergaş önderliğinde Hokand'da başlayan ve Enver Paşa'nın da katılarak şehit olduğu Sovyet karşıtı milli direniş hareketi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru Cevap: C) Basmacı Hareketi
Açıklama: Basmacı Hareketi, Türkistan'ı Rus işgalinden kurtarmak ve bağımsızlığa kavuşturmak amacıyla 1918'de Hokand'da Korbaşı Ergaş önderliğinde başlamıştır. 1921'de Enver Paşa'nın da katılmasıyla güçlenen hareket, Paşa'nın 1922'de Tacikistan'da şehit düşmesi ve Sovyet ordusunun ağır baskıları sonucu zamanla zayıflayarak başarısız olmuştur.
Soru 2: 24 Ekim 1929 tarihinde New York Borsası'nın (Wall Street) çökmesiyle başlayan, etkileri tüm dünyaya yayılan ve "Kara Perşembe" olarak adlandırılan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru Cevap: B) 1929 Dünya Ekonomik Buhranı
Açıklama: Kara Perşembe, 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın başlangıcı kabul edilir. ABD ekonomisinde yaşanan aşırı değerlenme, bankacılık sisteminin zayıflığı ve hisse senetlerindeki balonun patlamasıyla küresel bir krize dönüşmüş, Türkiye dahil pek çok ülkeyi derinden etkilemiştir.
Soru 3: XIX. yüzyılın ikinci yarısında Japonya'da İmparator Mutsuhito önderliğinde başlayan; feodal sistemin yıkıldığı, kılık kıyafet, eğitim, sanayi ve askeri alanda köklü batılılaşma adımlarının atıldığı döneme ne ad verilir?
Doğru Cevap: A) Meiji Restorasyonu
Açıklama: Meiji (Aydınlanmış Yönetim) Restorasyonu, 1868'de Japonya'da İmparator Mutsuhito tarafından başlatılan ve Japonya'yı feodal, kapalı bir tarım toplumundan modern, sanayileşmiş ve emperyalist bir dünya gücüne dönüştüren radikal yenileşme sürecidir.
Soru 4: II. Dünya Savaşı öncesinde İngiltere Başbakanı Neville Chamberlain ile özdeşleşen; Hitler Almanyası'nın saldırgan tavırlarını ödünler vererek durdurmayı amaçlayan dış politika anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru Cevap: D) Yatıştırma Politikası (Appeasement)
Açıklama: Yatıştırma Politikası, özellikle İngiltere Başbakanı Chamberlain tarafından yeni bir dünya savaşını engellemek amacıyla Almanya'nın aşırı olmayan (Çekoslovakya'nın Südet bölgesini alması gibi) taleplerine göz yumulmasını savunan politikadır. Almanya'nın Polonya'yı işgaliyle bu politikanın işe yaramadığı görülmüş ve çökmüştür.
Soru 5: 1945 yılında kurulan Birleşmiş Milletler (BM) Teşkilatı'nın en yetkili organı olan Güvenlik Konseyi'nde kararları veto etme (reddetme) hakkına sahip 5 daimi üye devlet bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu devletlerden biri değildir?
Doğru Cevap: E) Almanya
Açıklama: BM Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi (FİRÇA olarak kodlanır): Fransa, İngiltere, Rusya, Çin ve ABD'dir. II. Dünya Savaşı'nın mağlup devletlerinden biri olan Almanya'nın veto hakkı bulunmamaktadır.
Soru 6: Soğuk Savaş'ın başlangıcında ABD Başkanı Harry Truman tarafından ilan edilen ve SSCB'nin yayılmacı politikalarına karşı "Türkiye ve Yunanistan'a" askeri/mali yardım yapılmasını öngören tarihi belge aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru Cevap: B) Truman Doktrini
Açıklama: 1947 yılında ilan edilen Truman Doktrini, SSCB tehdidi altındaki bağımsız ulusları desteklemeyi amaçlamış ve bu kapsamda komünizm tehlikesine karşı özellikle Türkiye ve Yunanistan'a hibe niteliğinde mali yardımlar yapılmıştır. Bu durum Türkiye'nin kesin olarak Batı Bloku'nda yer almasını sağlamıştır.
Soru 7: Türkiye, 1952 yılında Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'ne (NATO) tam üye olarak kabul edilmiştir. Türkiye'nin NATO'ya kabul edilmesinde aşağıdaki uluslararası gelişmelerden hangisine aktif askeri katılım sağlaması doğrudan etkili olmuştur?
Doğru Cevap: C) Kore Savaşı
Açıklama: Türkiye, 1950 yılında BM çağrısına uyarak Tahsin Yazıcı komutasındaki bir tugay askerle Kore Savaşı'na katılmıştır. Türk askerinin Kunuri muharebelerindeki üstün başarısı ve Batı cephesine sadakati, Türkiye'nin 1952'de NATO'ya üye olarak kabul edilmesini sağlamıştır.
Soru 8: Soğuk Savaş döneminde, ne ABD öncülüğündeki Batı Bloku'na ne de SSCB öncülüğündeki Doğu Bloku'na katılmak istemeyen yeni bağımsız devletlerin oluşturduğu "Bağlantısızlar Hareketi"nin (Üçüncü Dünya) temelleri hangi konferansta atılmıştır?
Doğru Cevap: D) Bandung Konferansı
Açıklama: 1955 yılında Endonezya'nın Bandung kentinde Asya ve Afrika ülkelerinin (Hindistan, Mısır, Yugoslavya vb. öncülüğünde) katılımıyla düzenlenen konferans, Bağlantısızlar Hareketi'nin doğuşuna zemin hazırlamış ve sömürgeciliğe karşı barış içinde bir arada yaşama prensipleri belirlenmiştir.
Soru 9: 1962 yılında ABD ve SSCB'yi nükleer bir savaşın (III. Dünya Savaşı) eşiğine getiren, Küba'ya Sovyet nükleer füzelerinin yerleştirilmesiyle patlak veren "Küba Füze Krizi", Türkiye'de bulunan hangi ABD füzelerinin sökülmesi karşılığında çözülmüştür?
Doğru Cevap: B) Jüpiter Füzeleri
Açıklama: SSCB, Küba'ya yerleştirdiği füzeleri sökmek için ABD'nin de Türkiye'ye (İzmir) yerleştirdiği nükleer başlıklı Jüpiter füzelerini sökmesini şart koşmuştur. ABD Başkanı Kennedy ve Sovyet lider Kruşçev arasındaki gizli anlaşma sonucu kriz çözülmüş, her iki ülke füzelerini geri çekmiştir.
Soru 10: 1970'li yıllarda Soğuk Savaş'ın gerginliğini azaltan "Yumuşama (Detant)" döneminde, ABD ile Çin arasında diplomatik ilişkilerin yeniden kurulmasını ve normalleşmeyi sağlayan karşılıklı ziyaretler sürecine verilen diplomatik terim nedir?
Doğru Cevap: A) Ping-Pong Diplomasisi
Açıklama: 1971'de Japonya'daki Dünya Masa Tenisi Şampiyonası'nda ABD ve Çinli oyuncular arasındaki diyalog, Çin'in ABD takımını ülkesine davet etmesiyle sonuçlanmıştır. Bu spor müsabakası, yıllardır kapalı olan ABD-Çin ilişkilerinde buzları eritmiş ve bu sürece "Ping-Pong Diplomasisi" adı verilmiştir.
Soru 11: Kıbrıs sorununun temelini oluşturan, Yunanistan'ın Kıbrıs adasını kendisine bağlama ve adayı tamamen Helenleştirme idealine (ülküsüne) verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru Cevap: C) Enosis
Açıklama: Enosis, "birleşme" anlamına gelir ve Kıbrıs Rumlarının adayı Yunanistan ile birleştirme hedefini ifade eder. Bu amaca ulaşmak için kurulan terör örgütü EOKA'dır. Türklerin Kıbrıs'ın bölünmesi ve bir kısmının Türkiye'ye bağlanması tezine ise "Taksim" adı verilmiştir.
Soru 12: 1980'lerin ortalarında Sovyetler Birliği (SSCB) ekonomisini ve devlet yapısını çökmekten kurtarmak amacıyla Mihail Gorbaçov tarafından başlatılan "açıklık" ve "yeniden yapılanma" politikaları aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
Doğru Cevap: D) Glasnost - Perestroyka
Açıklama: SSCB lideri Gorbaçov, tıkanan komünist sistemi düzeltmek için "Glasnost" (siyasi şeffaflık/açıklık) ve "Perestroyka" (ekonomik yeniden yapılanma) politikalarını uygulamaya koymuştur. Ancak bu politikalar SSCB'nin sorunlarını çözmek yerine dağılma sürecini hızlandırmıştır.
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi
TEST - 1
Soru 1: XX. yüzyılın başlarında Çarlık Rusyası'nın yıkılması ve Bolşeviklerin yönetime gelmesiyle Orta Asya'da bağımsızlık umutları yeşermiştir. Korbaşı Ergaş önderliğinde Hokand'da başlayan ve Enver Paşa'nın da katılarak şehit olduğu Sovyet karşıtı milli direniş hareketi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru Cevap: C) Basmacı Hareketi
Açıklama: Basmacı Hareketi, Türkistan'ı Rus işgalinden kurtarmak ve bağımsızlığa kavuşturmak amacıyla 1918'de Hokand'da Korbaşı Ergaş önderliğinde başlamıştır. 1921'de Enver Paşa'nın da katılmasıyla güçlenen hareket, Paşa'nın 1922'de Tacikistan'da şehit düşmesi ve Sovyet ordusunun ağır baskıları sonucu zamanla zayıflayarak başarısız olmuştur.
Soru 2: 24 Ekim 1929 tarihinde New York Borsası'nın (Wall Street) çökmesiyle başlayan, etkileri tüm dünyaya yayılan ve "Kara Perşembe" olarak adlandırılan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru Cevap: B) 1929 Dünya Ekonomik Buhranı
Açıklama: Kara Perşembe, 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın başlangıcı kabul edilir. ABD ekonomisinde yaşanan aşırı değerlenme, bankacılık sisteminin zayıflığı ve hisse senetlerindeki balonun patlamasıyla küresel bir krize dönüşmüş, Türkiye dahil pek çok ülkeyi derinden etkilemiştir.
Soru 3: XIX. yüzyılın ikinci yarısında Japonya'da İmparator Mutsuhito önderliğinde başlayan; feodal sistemin yıkıldığı, kılık kıyafet, eğitim, sanayi ve askeri alanda köklü batılılaşma adımlarının atıldığı döneme ne ad verilir?
Doğru Cevap: A) Meiji Restorasyonu
Açıklama: Meiji (Aydınlanmış Yönetim) Restorasyonu, 1868'de Japonya'da İmparator Mutsuhito tarafından başlatılan ve Japonya'yı feodal, kapalı bir tarım toplumundan modern, sanayileşmiş ve emperyalist bir dünya gücüne dönüştüren radikal yenileşme sürecidir.
Soru 4: II. Dünya Savaşı öncesinde İngiltere Başbakanı Neville Chamberlain ile özdeşleşen; Hitler Almanyası'nın saldırgan tavırlarını ödünler vererek durdurmayı amaçlayan dış politika anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru Cevap: D) Yatıştırma Politikası (Appeasement)
Açıklama: Yatıştırma Politikası, özellikle İngiltere Başbakanı Chamberlain tarafından yeni bir dünya savaşını engellemek amacıyla Almanya'nın aşırı olmayan (Çekoslovakya'nın Südet bölgesini alması gibi) taleplerine göz yumulmasını savunan politikadır. Almanya'nın Polonya'yı işgaliyle bu politikanın işe yaramadığı görülmüş ve çökmüştür.
Soru 5: 1945 yılında kurulan Birleşmiş Milletler (BM) Teşkilatı'nın en yetkili organı olan Güvenlik Konseyi'nde kararları veto etme (reddetme) hakkına sahip 5 daimi üye devlet bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu devletlerden biri değildir?
Doğru Cevap: E) Almanya
Açıklama: BM Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi (FİRÇA olarak kodlanır): Fransa, İngiltere, Rusya, Çin ve ABD'dir. II. Dünya Savaşı'nın mağlup devletlerinden biri olan Almanya'nın veto hakkı bulunmamaktadır.
Soru 6: Soğuk Savaş'ın başlangıcında ABD Başkanı Harry Truman tarafından ilan edilen ve SSCB'nin yayılmacı politikalarına karşı "Türkiye ve Yunanistan'a" askeri/mali yardım yapılmasını öngören tarihi belge aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru Cevap: B) Truman Doktrini
Açıklama: 1947 yılında ilan edilen Truman Doktrini, SSCB tehdidi altındaki bağımsız ulusları desteklemeyi amaçlamış ve bu kapsamda komünizm tehlikesine karşı özellikle Türkiye ve Yunanistan'a hibe niteliğinde mali yardımlar yapılmıştır. Bu durum Türkiye'nin kesin olarak Batı Bloku'nda yer almasını sağlamıştır.
Soru 7: Türkiye, 1952 yılında Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'ne (NATO) tam üye olarak kabul edilmiştir. Türkiye'nin NATO'ya kabul edilmesinde aşağıdaki uluslararası gelişmelerden hangisine aktif askeri katılım sağlaması doğrudan etkili olmuştur?
Doğru Cevap: C) Kore Savaşı
Açıklama: Türkiye, 1950 yılında BM çağrısına uyarak Tahsin Yazıcı komutasındaki bir tugay askerle Kore Savaşı'na katılmıştır. Türk askerinin Kunuri muharebelerindeki üstün başarısı ve Batı cephesine sadakati, Türkiye'nin 1952'de NATO'ya üye olarak kabul edilmesini sağlamıştır.
Soru 8: Soğuk Savaş döneminde, ne ABD öncülüğündeki Batı Bloku'na ne de SSCB öncülüğündeki Doğu Bloku'na katılmak istemeyen yeni bağımsız devletlerin oluşturduğu "Bağlantısızlar Hareketi"nin (Üçüncü Dünya) temelleri hangi konferansta atılmıştır?
Doğru Cevap: D) Bandung Konferansı
Açıklama: 1955 yılında Endonezya'nın Bandung kentinde Asya ve Afrika ülkelerinin (Hindistan, Mısır, Yugoslavya vb. öncülüğünde) katılımıyla düzenlenen konferans, Bağlantısızlar Hareketi'nin doğuşuna zemin hazırlamış ve sömürgeciliğe karşı barış içinde bir arada yaşama prensipleri belirlenmiştir.
Soru 9: 1962 yılında ABD ve SSCB'yi nükleer bir savaşın (III. Dünya Savaşı) eşiğine getiren, Küba'ya Sovyet nükleer füzelerinin yerleştirilmesiyle patlak veren "Küba Füze Krizi", Türkiye'de bulunan hangi ABD füzelerinin sökülmesi karşılığında çözülmüştür?
Doğru Cevap: B) Jüpiter Füzeleri
Açıklama: SSCB, Küba'ya yerleştirdiği füzeleri sökmek için ABD'nin de Türkiye'ye (İzmir) yerleştirdiği nükleer başlıklı Jüpiter füzelerini sökmesini şart koşmuştur. ABD Başkanı Kennedy ve Sovyet lider Kruşçev arasındaki gizli anlaşma sonucu kriz çözülmüş, her iki ülke füzelerini geri çekmiştir.
Soru 10: 1970'li yıllarda Soğuk Savaş'ın gerginliğini azaltan "Yumuşama (Detant)" döneminde, ABD ile Çin arasında diplomatik ilişkilerin yeniden kurulmasını ve normalleşmeyi sağlayan karşılıklı ziyaretler sürecine verilen diplomatik terim nedir?
Doğru Cevap: A) Ping-Pong Diplomasisi
Açıklama: 1971'de Japonya'daki Dünya Masa Tenisi Şampiyonası'nda ABD ve Çinli oyuncular arasındaki diyalog, Çin'in ABD takımını ülkesine davet etmesiyle sonuçlanmıştır. Bu spor müsabakası, yıllardır kapalı olan ABD-Çin ilişkilerinde buzları eritmiş ve bu sürece "Ping-Pong Diplomasisi" adı verilmiştir.
Soru 11: Kıbrıs sorununun temelini oluşturan, Yunanistan'ın Kıbrıs adasını kendisine bağlama ve adayı tamamen Helenleştirme idealine (ülküsüne) verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru Cevap: C) Enosis
Açıklama: Enosis, "birleşme" anlamına gelir ve Kıbrıs Rumlarının adayı Yunanistan ile birleştirme hedefini ifade eder. Bu amaca ulaşmak için kurulan terör örgütü EOKA'dır. Türklerin Kıbrıs'ın bölünmesi ve bir kısmının Türkiye'ye bağlanması tezine ise "Taksim" adı verilmiştir.
Soru 12: 1980'lerin ortalarında Sovyetler Birliği (SSCB) ekonomisini ve devlet yapısını çökmekten kurtarmak amacıyla Mihail Gorbaçov tarafından başlatılan "açıklık" ve "yeniden yapılanma" politikaları aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
Doğru Cevap: D) Glasnost - Perestroyka
Açıklama: SSCB lideri Gorbaçov, tıkanan komünist sistemi düzeltmek için "Glasnost" (siyasi şeffaflık/açıklık) ve "Perestroyka" (ekonomik yeniden yapılanma) politikalarını uygulamaya koymuştur. Ancak bu politikalar SSCB'nin sorunlarını çözmek yerine dağılma sürecini hızlandırmıştır.